Vallende lichtmast een risico?

Hoe groot is eigenlijk de kans dat er verkeersdeelnemer overlijdt nadat een lichtmast spontaan is gevallen op een wegdeel? Als beheerder openbare verlichting hoor ik vooral sterk het sentiment van de burgers als van bedrijven met een commercieel karakter hierin. Maar is de kans op overlijden door een aanrijding aan een omgevallen lichtmast wel hierin reëel of kan ik me beter focussen op andere uitdagingen? (antwoord is 0,062%)

Om tot een percentage te komen zijn er wel enkele aannames gemaakt. Een lichtmast kan alle kanten omvallen, slachtoffers zijn fietsers of motorrijders en er wordt gebruik gemaakt van de veiligheidspiramide (Bird, 1969) met de verhouding 600:1. Vooral het laatste gaat uit bij 600 spontaan omgevallen lichtmasten dat er dan één dodelijk slachtoffer valt te betreuren.

Als een lichtmast omvalt dan kan het op een wegdeel vallen, maar het kan ook op het gras vallen. Valt het op het gras dan zal een dodelijk slachtoffer nagenoeg nihil zijn. Dan is de ratio 600:1 niet van toepassing. Maar wat is dan de juiste ratio hierin? Kunnen we met de lichtmast-hoogte de diameter bepalen en hieronder de verschillende ondergronden?

Zekers kunnen we dat! Dit doen we met QGIS, BGT-lagen en de asset informatie. De lichtmast-coördinaten en de lichtmast-hoogtes worden gepositioneerd op de vier BGT-lagen van groen, wegdeel, erf en pand. Met QGIS gaan we de BGT-oppervlaktes van de diameters vanuit de lichtmasten uitrekenen. Vanuit de analyse komen de volgende percentages uit.

• 5% kans dat het valt tegen een pand.
• 15% kans dat het valt op een erf.
• 20% kans dat het valt op een groenvoorziening.
• 60% kans dat het valt op een wegdeel.

Een wegdeel bestaat weer uit meerdere onderdelen. Dit is voetpad, fietspad, parkeervak, inrit, woonerf, rijbaan, etc… Ook hier kan weer een berekening worden gedaan op een kans op een ongeluk. Er wordt gekozen voor rijbaan en fietspad waar een ongeval kan gebeuren. Voor de rest sluiten we uit dat daar ooit een ongeluk gaat gebeuren.

• 53% kans dat het valt op een rijbaan.
• 9% kans dat het valt op een fietspad.
• 38% kans dat het valt en dat er nooit een ongeluk gebeurt op de andere wegdelen.

Als de kansen van de rijbaan (53%) en fietspad (9%) worden opgeteld is dat 62%.

Resumé, als een lichtmast spontaan omvalt, dan valt het met een kans van 60% op een wegdeel. Als het op een wegdeel valt dan valt het met een kans van 62% op een rijbaan en fietspad. Dat samen geeft een kans van 37,2% (60 × 62) dat elke lichtmast die valt dat het op een rijbaan of fietspad terecht komt.

Waar er eerst vanuit is gegaan van een ratio van 600:1 wordt dit met bovenstaande kennis de ratio gereduceerd naar 1613:1 (600/37,2%= 1613) (1/1613) of 0,062% kans op een dodelijk ongeval bij elke spontane omgevallen lichtmast. Oftewel de kans is zeer onwaarschijnlijk en ik kan mijn tijd beter besteden, zoals het schrijven van een artikel. 😉

Tenslotte

Met de opgedane kennis van 1613:1 en met een verband van het spontaan omvallen van een lichtmast in relatie met ouderdom van de lichtmast, kun je een quickscan doen van je areaal. Stel: het areaal bevat 3000 lichtmasten waarvan de levensduur is verstreken. Dan wordt de rekensom 0,062% * 3000 stuks = 186% of 1,9 potentieel dodelijk slachtoffer in je areaal. 🤔